صـــــراط مستـقيـــم
۱- کسیکه ظاهرش درست، باطنش سیاه باشد. در مذهب فتنه است. خلیفه ابلیس میباشد.
حدیث: از عالم جاهل بترسید و دوری گزینید، کسیکه زبانش عالم و قلبش جاهل یعنی سیاه باشد.
۲- باطنش درست اما ظاهرش خراب. به آن مجذوب، معذور، سُکر و منفرد گفته میشود.
عشق میں عقل ہی نہ رہي تو حسابِ حشر کیا؟
در عشق عقل باقی نه ماند پس حساب روز محشر چه معنی دارد؟
(تریاق قلب)
اینها دردی سری برای مذهب اند، اما در قرب الله میباشند. هر چند آنها مقام والاتر را نمیتوانند حاصل نمایند. بامرتبه تصدیق و نقل کننده زندیق است. اینها همانند صدر ایوب، بی نظیر و نوازشریف را در دورهٔ حکومت شان با چوب میزدند و دشنام میدادند. آیا شما میتوانید یک فرد قدرتمند را با چوب بزنید؟ پس این عمل فقط مختص آنهاست نه دیگران.
۳. ظاهر درست و باطن هم درست. علاوه بر عبادت ظاهری، در عبادت قلبی نیز مشغول باشند. به اینها عالمِ ربانی گفته میشود. آنها وارثین منبر رسول و دین میباشند و هنگامیکه ظاهر و باطن کسی یکی شود، به آن شخص نائبِ الله گفته میشود. اگر در خواب و یا هم درحالت روحانی حج نماید، برای شان درجهٔ حج ظاهری داده میشود، بلکه از حج ظاهری نیز بیشتر به حساب میآید. نماز ارواح، حیثیت نماز ظاهری را دارد، بلکه چندین برابر بیشتر از آن میباشد. اگر در ظاهر نماز بخواند در باطن نماز وی به معراج میرسد. جسم افراد مذکور در اینجا، روح شان در آنجا (با پروردگار در آسمانها میباشد) که در محکمهٔ فقر به آنها معارف نیز گفته میشود. در حالی که برای عاشق، دیدار پروردگار کافیست. برخی میگویند که دیدار به هیچ صورت امکان ندارد در حالیکه علم دیدار نخستین بار توسط حضور پاک ﷺ آغاز شده است. به قول امام ابوحنیفه: من ۹۹ مرتبه پروردگار را دیدار نموده ام. بایزید بسطامی میگوید: من ۷۰ مرتبه پروردگار را دیدار نموده ام. دیدار به وسیلهٔ لطیفهٔ انا صورت میگیرد اما شما از تعلیم و ذکر آن بیخبر هستید.
اطلاعات ترجمه
این ترجمه مبتنی بر مشارکت جامعه است و برای اطمینان از دقت و مطابقت با متن اصلی نیاز به بررسی و تأیید دارد.